Portal Literacki - Fabrica Librorum. Literatura: wiersze, opowiadania, felietony, eseje

Tę wieś otoczyło wojsko. Krzyk mężczyzn, lament kobiet, kwik świń i rechot tępych rekrutów musiał być wielki, skoro Bóg zatykał wtedy uszy. Ktoś uciekał, ktoś dostał kolbą w twarz, może kogoś zabili. Rytm werbla obwieszczał plądrowanie. Dawno to było, dzisiaj Kołodko ściąga podatki inaczej. Nie zmienił się tylko obyczaj bębnienia.
Znany ten zamek: „Wakacje z duchami” tu nakręcono, tu Janosika na haku powiesili, gdy Maryna zamiast sery robić, feministką zostać chciała. To tu autokary zwożą wycieczki trochę otępione od nadmiaru wrażeń, a jeszcze są frytki, cola i hot-dog, zaś po wysłuchaniu nudnych jak flaczki (flaczków brak) opowieści o białej damie wszyscy spływają z flisakami do Szczawnicy.
I nikomu do głowy nie przyjdzie, by skręcić w bok. Choćby na godzinę. Choćby na kilometr. A tam skarb prawdziwy: wrota czasu. Bo werbel nie zmienił się od zaboru. Wciąż ten sam, tylko nową skórą naciągnięty. Mieszkańcy Niedzicy co parę lat wybierają bałgorza, a ten ważne wieści wykrzykuje idąc ulicą. Wali w bęben i woła, że podatki czas płacić, zwierzęta czas szczepić, albo w lesie urbarialnym odpracować swoje trzeba.
Miejscowi nie stosują obwieszczeń na słupach czy gminnej tablicy, bębnienie uważając za najzwyklejsze w świecie. – To w Warszawie nie bębnią? – usłyszałem.
Bałgorze, cóż, miewają słabości. Był taki, co lubił się napić, a jak się napił, to załatwiał swoje sprawy. Obwieszczał dziwne rzeczy, choćby, że kogoś „mysami cuć”. Nie nadążano za taką fantazją i odwołano wesołka.

***
Jadwiga Konstancja Kronhelm sprowadziła się do Zakopanego na początku przeszłego wieku. Założyła pierwszy hotel i kazała się jaśnie panią nazywać. Miała już oszczędności i apetyt na więcej.
Klimek Bachleda, jeden z najlepszych przewodników, miał jakieś 6000 koron złożone na procent. Konstancja Kronhelm prosiła go kiedyś o podżyrowanie weksla, a serdeczny góral w naiwności zgodził się na honorową przysługę. Ale honor i forsa nie idą w parze. Kronhelmowa zrujnowała Bachledę. Niedługo potem Klimek zginął w akcji ratowniczej. Ludzie gadali, że sam w przepaść skoczył. Wtedy właśnie zaczęto mówić o Konstancji źle. Najpierw, że pijawka mordercza. Potem, że wiedźmę w domu trzyma.
Ci, co brzdącami wówczas byli, do dziś pamiętają, że starą już Kronhelmową opiekowała służąca, która zachowywała się, a przynajmniej tak to sobie wyobrażano, jak wiedźma właśnie: z porośniętą włosami twarzą, z jakimiś ścinkami papierów we włosach śmiała się w histerycznych atakach, że jej pani tylu do ruiny doprowadziła. Jeszcze w roku 1957, czyli 13 lat po śmierci Kronhelmowej wierzyciele składali roszczenia. Zgłosili ich w sumie 102. A potem dom pazernej Konstancji zlicytowano za długi.
O tym domu mówiono: przeklęty! Jakimś trafem kolejnych lokatorów spotykały nieszczęścia, a było ich tyle, że z czasem nieszczęśnicy i sąsiedzi uwierzyli w fatum.
Ktoś zachorował i stracił nogi.
Ktoś nieodporny w miłości ciął sobie żyły, a odratowany oszalał i skończył w szpitalu psychiatrycznym.
Następnym był lekarz: popadł w narkomanię i chciał spalić żonę.
Samego zaś domu o mało nie spalili hydraulicy.

***
Zima to dobry czas, by ruszyć się z domu. Zimno, niech naród w domach ogląda reality, albo niech sobie patrzy na przygotowania do wojny. Podróżować warto bez tłoku i bez pośpiechu.

Dom Kronhelmowej płonął wiele razy, ale wciąż stoi. A nocą skrzypią w nim deski.
Jego historia jest zapomniana, ale fama wciąż żywa: w tej chacie straszy. Licealiści z plastyka czasem wynajmą tam stancję, zrobią imprezę, może kilka, i wyprowadzają się szybko, opowiadając na innych imprezach, jak to ich postraszyło.
Bo w takich miejscach warto napić się wódki. Ale przewodniki o takich miejscach milczą. Szlak tłumu wiedzie z Krupówek na Kasprowy, więc kto by tam skręcał do starej rudery po jakieś oszustce z początku wieku.
Przewodniki nie wspominają też o bałgorzu z Niedzicy, ale to akurat jest kwestią czasu. Bo bałgorza pokazano już w telewizji. Wiec niebawem pewnie ktoś go zatrudni ku uciesze jakiejś wycieczki. A może nawet zamówi na sylwestrowy bal, by werblem powitał Nowy Rok.
I już nie trzeba będzie skręcać w bok, by zobaczyć prawdziwie żywy folklor. Ani na godzinę, ani na kilometr. Pełnym autokarem wystarczy pojechać prosto, bałgorza przecież dowiozą. A po drodze, kto wie, może jeszcze uda się kupić garnki albo odkurzacz na jakiejś prezentacji.
Bo przecież wycieczka musi być udana.

Dzieła wybrane

Nowe recenzje

Online

NA FORUM

Autorzy polecani


Strona główna Twoje konto Teksty Dzieła wybrane Dzieła zebrane Recenzje Książki Autorzy Wydawcy Recenzenci Kategorie Wyślij tekst Wyszukiwanie Ludzie Portal REGULAMIN Komunikaty redakcji O oznaczeniach tekstów Napisz do redakcji Statystyka strony Top 30 Reklama w portalu Forum Wyślij tekst Nowości SZUKAJ